Anoreksja osłabia kości - osteoporoza

Wśród kobiet osteoporoza dotyczy głównie tych po menopauzie, gdy wraz z zakończeniem miesiączkowania do innych czynników rozwoju choroby dołącza się brak ochronnej roli estrogenów. Są one produkowane przez jajniki, tkankę tłuszczową, łożysko. Jednak to wygaśnięcie funkcji jajników powoduje, że w organizmie kobiety zaczyna brakować estrogenów. Ale nie tylko menopauza do tego prowadzi. Nadmierne odchudzanie się i głodzenie także powoduje zatrzymanie funkcji endokrynologicznej jajników, co prowadzi do jednego z poważniejszych powikłań anoreksji u młodych kobiet.

Gdy spada masa ciała…

Wydzielana przez podwzgórze gonadoliberyna (GnRH) pobudza przysadkę do produkcji hormonów płciowych: FSH (hormon folikulotropowy) i LH (hormon luteinizujący) oddziałujących na jajniki. Pulsacyjność ich wzajemnego wydzielania i oddziaływania wpływa na cykliczność zmian w układzie płciowym kobiety, wystąpienie owulacji oraz miesiączki. Te ścisłe zależności mogą być zaburzone przez wiele czynników: stres, zmianę klimatu, stosowane leki, nieodpowiednią dietę, intensywne ćwiczenia. Jest nim także znaczny spadek masy ciała.

Kiedy indeks masy ciała (BMI) kobiety osiągnie wartość poniżej 17,5 (norma: 18,5–24,9) lub jej waga jest niższa niż 80% należnej masy ciała dla wieku i wzrostu, podwzgórze przestaje pulsacyjnie wydzielać gonadoliberynę. Jakby w wyniku braku dostarczanej energii w postaci pożywienia, stojąc przed koniecznością jej oszczędzania, organizm rezygnuje z wielu czynności, także z produkcji hormonów. Co za tym idzie, przysadka nie dostaje wystarczającego sygnału i bodźca do wydzielania hormonów płciowych. A niski poziom FSH i LH nie pobudza jajników do produkcji m.in. estrogenów i fizjologicznych przemian, czego skutkiem jest brak miesiączki.

Gdy brakuje estrogenów…

Pozbawienie młodej dziewczyny wpływu estrogenów powoduje zmniejszenie gęstości tkanki kostnej, co automatycznie oznacza osłabienie kości, ryzyko zachorowania na osteoporozę i groźne złamania, typowe dla  starszych kobiet: złamania kręgów kręgosłupa lub szyjki kości udowej. Nie dochodzi do tego, jeśli jajniki młodej kobiety produkują dostateczną ilość estrogenów, a dzieje się tak dzięki regularnym miesiączkom. Ważne jest też, by w jej pokarmie znajdowała się odpowiednia dla wieku ilość wapnia, który wzmocni kości. Dzięki temu około 25. roku życia kości kobiety osiągają maksymalną gęstość, która potem stopniowo będzie się wraz z wiekiem zmniejszać, znacznie spadając po okresie menopauzy. Im wyższy poziom gęstości kości osiągnie kobieta w młodym wieku, tym ma mniejsze szanse na zachorowanie na osteoporozę.

Ale osteoporoza u anorektyczek to nie tylko kwestia braku estrogenów. Obserwuje się u nich nadmiar innego hormonu – kortyzolu, który ma działanie osłabiające kości. Do tego niedożywienie, brak odpowiedniej ilości wapnia w diecie, zaburzenia równowagi hormonalnej. To jedno z najpoważniejszych powikłań anoreksji, które rozwija się bardzo podstępnie. Tego się długo nie czuje, dopiero np. ból lub nagłe złamanie przy banalnym urazie ujawnia osłabienie kości. Im dłużej trwa anoreksja i im jest poważniejsza, tym mniejsze są szanse na odzyskanie prawidłowej gęstości kości.

Leczenie

Podstawowym leczeniem oczywiście jest leczenie samej anoreksji i przyrost masy ciała, dzięki któremu dziewczyna zacznie znowu miesiączkować. Jeśli jednak brak miesiączki w przebiegu anoreksji trwa dłużej niż 6 miesięcy, kobieta powinna rozpocząć przyjmowanie leków, które pomogą odtworzyć naturalny rytm hormonalny. Najczęściej stosuje się hormonalną terapię zastępczą, by zapobiec zmianom kostnym. Są to leki przyjmowane także przez kobiety po menopauzie w celu zmniejszenia towarzyszących jej objawów. Ważna jest także suplementacja wapnia i witaminy D oraz odpowiednie, zalecone przez lekarza ćwiczenia wzmacniające kości.

Piśmiennictwo:
„Anoreksja i bulimia” Suzanne Abraham, Derek Llevelyn-Jones